Techblog: rammodule met drukschade repareren

Door Flake op maandag 5 maart 2018 15:15 - Reacties (5)
Categorie: Elektronica, Views: 3.081

Ik begin binnenkort aan een klus op locatie waarbij het erg prettig zou zijn om een laptop erbij te hebben voor contact met de buitenwereld, omdat het op een telefoon nog altijd lastig multitasken is. Ik ben fervent PC gebruiker en laptops zijn totaal niet mijn ding, maar gelukkig kon ik per toeval een oude Dell Inspiron 1521 in mijn handen krijgen. Het ding is waarschijnlijk uit 2007 met een AMD Turion X64 en 2GB RAM. Goed genoeg om Lubuntu op te draaien zodat ik mijn ding kan doen, maar er is wel één probleem: hij boot niet meer. Het capslock lampje knippert en volgens online documentatie is dat een geheugenfout.

Deze laptop heeft 2 geheugenmodules van 1GB, eentje op de achterzijde en eentje onder het toetsenbord. Na wat debuggen kwam ik erachter dat één van deze modules defect is, want als ik deze module verwijderde bootte hij wel.

https://i.imgur.com/fOH8vus.jpg

Rammodules zijn zeer betrouwbaar. Ze draaien niet bepaald op elektrische stress, worden niet heet en verbruiken ook weinig. Zodra ik van iemand hoor dat 'ie met een defecte rammodule zit, dan ga ik er al blindelings vanuit dat het door ESD komt, want daar zijn rammodules zeer vatbaar voor en dat is in mijn boekje de enige manier waardoor een rammodule tijdens normaal gebruik stuk kan gaan. Daar heb ik eerder een blog over geschreven. Een module zonder ESD schade zou in principe niet kapot mogen gaan en de laatste keer dat ik er zelf eentje heb meegemaakt is dik 10 jaar geleden in een machine die ik destijds zelf had gebouwd zonder antistatisch te werken. Sindsdien heb ik ze zelf niet meer gezien.

In dit geval ben ik echter terughoudend om te roepen dat dit door ESD veroorzaakt is. Deze laptop is in het bezit geweest van één eigenaar die niet technisch is en deze rammodule zeker niet geplaatst of verwijderd heeft. Deze is door Dell in de fabriek geïnstalleerd, en zoals ik in mijn ESD-blog heb betoogd zijn professionele PC-fabrikanten zeer rigoureus in het nemen van maatregelen om ESD schade te voorkomen. Zo werk ik zelf overigens ook. Dus ik was enigszins verbaasd dat ik een defecte rammodule tegen ben gekomen, en na een nadere inspectie heb ik een betere verklaring gevonden. Op de achterzijde van de module zie ik sporen van drukschade.

https://i.imgur.com/3wI427P.jpg

Deze foto had ik met mijn telefoon genomen en had duidelijker gekund, maar ik zie stukken FR4 (printplaatmateriaal) wat los is geschaafd. Deze module heeft hier een flinke klap gehad. Ik ga er niet vanuit dat dit in de fabriek is gebeurd dus dan zou je denken dat deze laptop een tik heeft gehad tegen het klepje waar deze module achter zit, al is daar aan het klepje niks aan te zien. Heel vreemd.

Met een antistatische borstel, keukenrol en contactspray heb ik de geschaafde stukken zo goed mogelijk verwijderd en de contacten goed schoon gemaakt om te kijken of ik ergens schade kan vinden die uitval kan verklaren. Ik heb geen microscoop of goede loep in de buurt helaas en dit spul is natuurlijk piepklein, dus heb ik een betere camera gepakt om een foto te maken en deze eens goed te bestuderen. Ik zie meerdere verdachte beschadigingen die kunnen wijzen op een spoorbreuk, maar op basis van de foto durfde ik niet met zekerheid te zeggen waar die zit. Gelukkig kan ik zo zien waar deze contacten naartoe gaan en kan ik met een multimeter prima sluitingen meten tussen de bijbehorende via's of de weerstandsnetwerkjes, en ik heb inderdaad een pad gevonden dat geen contact meer maakt. Dat spoortje kan ik prima volgen, dus de breuk moet zitten op de plek met de meeste schade.

https://i.imgur.com/tIu9pyD.jpg

De lengte van dit spoortje is zeer kort, dus dit valt te patchen met een stukje gestript kynardraad (30AWG). Laten we het gewoon proberen.

https://i.imgur.com/jHW6ACP.jpg

Met flux en een pincet is het me gelukt om een draadje te solderen van het pad naar het weerstandsnetwerkje. Zoals je ziet is er helaas ook wat tin op de goudcontacten gekomen. Dat was niet de bedoeling, maar dit blijft een prielwerkje natuurlijk. Kan dit kwaad? Tin wordt regelmatig gebruikt als plating bij connectors, en is niet geschikt voor analoge signalen of connectors die vaak gestoken worden. Bij een rammodule zijn de signalen natuurlijk digitaal dus daar ligt in principe geen probleem, maar de plating van beide contacten in een connector moeten overeenkomen. Zodra je tin met goud probeert te steken, dan ga je op den duur last krijgen van aanslag op de tincontacten, wat in het jargon contact fretting wordt genoemd. Die tin krijg ik nooit meer van de contacten af natuurlijk, en om contact fretting te vermijden smeer ik deze contacten in met smeermiddel, Kontakt 61, wat fretting kan voorkomen (bron). Doordat ik aan de contacten heb zitten solderen is het aannemelijk dat de connector in het moederbord beschadigd gaat raken en mogelijk een nieuwe module niet meer gaat accepteren, maar dat kan me niks schelen. Deze laptop is geen nieuwe onderdelen meer waard.

Nog belangrijker is de vraag: werkt het nu ook?

https://i.imgur.com/BAKTK19.jpg

Great success! :D

Wat overblijft is de oude harddisk die flink versleten is, maar gelukkig heb ik er nog eentje over uit een machine die een upgrade heeft gehad naar een SSD. Die schijf is maar een jaar of 3 oud dus die moet wel van een veel betere kwaliteit zijn dan de disk die aanwezig is. Met 500GB is dat gigantische overkill natuurlijk, maar ik zou niet weten wat ik anders aanmoet met deze disk, dus gelukkig komt die nu van pas. De accu wordt veel te heet als die in de laptop aan de lader zit, dus die is defect en verwijder ik gewoon. Lubuntu draait als een tierelier en ik kan mijn klus klaren. Zonder nieuwe onderdelen voor dit ding te kopen. Dat is deze laptop simpelweg niet waard.